3. Sperm Seçimi

NORMAL SPERM :

Sperm hücresi 3 kısımdan meydana gelir: baş,boyun ve kuyruk. Baş genetik materyali içerir. Boyun sperm hareketi için gerekli enerjiyi sağlar. Kuyruk kısmı ise sperm hareketini sağlar. Normal bir spermin baş uzunluğu 4-5 um, baş eni 2.5-3.5 um, boyun kısmı silindir şeklinde 7-8 um uzunluğunda, kuyruk ise boyundan biraz daha ince düzgün biçimli ve yaklaşık 40-50 um uzunluğundadır.

Normal sperm parametreleri :

Semen Volumu: 1.5 ml

Sperm konsantrasyonu: 15 milyon/ml

Total motilite:%40

Progressive motilite:%32

Vitalite: %58

Sperm Morfolojisi :%4

Sperm morfolojik anomalileri spermin dölleme kapasitesini olumsuz etkileyebilir. Özellikle şiddetli morfolojik anomalili spermler: yuvarlak başlı (round head), büyük başlı (megalohead) ve kısa küt kuyruklu(tail-stump) spermlerin yüksek döllenme başarızlığı ve beraberinde düşük kaliteli embriyo gelişimine neden olabilmektedir.

Sperm seçiminde öncelikle normal morfolojili veya normale yakın morfolojideki spermler seçilmelidir. Mikroenjeksiyon işleminde spermler 200-400 kat mikroskobik büyütmede hareketli spermler arasından şekil olarak en düzgün olanların seçilmesine imkan sağlamaktadır. Fakat bu durum bazı spermlerin döllenme, embriyo gelişimi ve gebelik açısından bazı bozuklukları ekarte edemediği gözlenmiştir. Son yıllardaki gelişen teknoloji ile IMSI adı verilen yöntemle spermlerin içinde yer alan organeller ve hücre çekirdeği özel mikroskoplar kullanılarak ve 6000-8000 kat büyütülerek incelenebilmektedir. Bu yöntemde sperm başındaki çekirdekte bulunan vakuoller kromatin stabilizasyonunu bozduğundan DNA yapısında hasar olabileceğini göstermiştir. Bu durumda döllenme başarısızlığı, düşük embriyo kalitesi ve dolayısıyla gebelik şansını olumsuz etkilemektedir. IMSI tekniğiyle vakuol içermeyen çekirdekli spermler seçilerek mikroenjeksiyon yapıldığı durumda embriyoların daha yüksek oranda blastosist aşamasına ulaştığı ,implantasyon ve gebelik oranlarının daha yüksek olduğu ve erken dönem gebelik kaybının daha düşük olduğu görülmüştür.

Sperm DNA hasarını tespit etmede kullanılan diğer bir yöntemde PICSI dish’dir. PICSI dish hyaluronan içeren bir kaptır. Normalde kadın yumurtasının çeperinde bulunan ve olgun spermin bağlandığı maddedir. Olgun ve DNA hasarı olmayan normal spermler bu kapta hyalurana bağlanır ve bu bağlanmış spermler mikroenjeksiyonda kullanılır. Bu yöntemle yapılan vakalarda daha az kromozom bozukluğu ve daha az DNA hasarı içerdiği çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir.

Ayrıca morfolojik ve fizyolojik olarak daha iyi durumda ve DNA hasarının bulunma oranı çok daha az olan spermlerin seçimi için çeşitli sperm ayıklama çipleri geliştirilmiştir. Bu çiplerde spermler santrifüj gibi işleme gerek kalmaksızın spermin çipin içinde bulunan kanala enjekte edilmesiyle sağlıklı spermlerin çipte bulunan kanaldan çıkışa yüzerek sağlıklı spermlerin ayrıştırılması sağlanmaktadır. Bu işlemden sonra sağlıklı sperm oranın %45 den %98 e çıktığı saptanmıştır.

Bu yöntemlerin şu anda rutin kullanılması zorunlu değildir. Ancak daha önceki denemelerinde düşük döllenmesi olan veya tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı olan hastalarda kullanılması önerilmektedir.